12-3 تسهیلات بهداشتی و رفاهی 12-3-1 کلیات 12-3-1-1 در هر کارگاه ساختمانی، بسته به محل، نوع کار، تعداد کارگران، زمان و ساعت کار، باید ضمن رعایت مقررات مربوط، تسهیلات رفاهی و بهداشتی زیر تأمین شود و در دسترس کارگران قرار گیرد. 12-3-1-2 در عملیات ساختمانی، به کارگرانی که به طور مستمر با گچ، سیمان یا سایر مواد آلوده کننده تماس مستقیم دارند، باید حتی المقدور یک بار برای هر شیفت کاری شیر داده شود.    12-3-2 آب آشامیدنی 12-3-2-1 در تمام محل های کار در کارگاه ساختمــانی، باید آب آشـامیدنی سالم و کافی در اختیار کارگران قرار گیرد. 12-3-2-2 آب آشامیدنی باید از منـــابع بهداشتی تأیید شده تهیه شود و کلیــه نکات بهــداشتی از نظر سالم نگه داشتن مخازن و ظروف نگهداری آب رعایت گردد. 12-3-2-3 چنانچه در کارگاه ساختمـانی برای مصارف غیر آشـامیدنی، آب ذخیره و نگهداری شود، باید بر روی مخازن و شیرهای برداشت آب تابلوی « غیر قابل شرب » نصب شود.   12-3-3 سرویسهای بهداشتی 12-3-3-1 در هر کارگاه ساختمانی باید به ازای هر 25 نفر کارگر، حداقل یک توالت و دستشویی بهداشتی و محصور، با آب و وسایل کافی شستشو ساخته و آماده شود. در هر کارگاه ساختمانی وجود حداقل یک توالت و دستشویی الزامی است.   12-3-4 محلهای تعویض لباس (رختکن) 12-3-4-1 در هر کارگاه ساختمانی باید متناسب با فضای کارگاه فضای سرپوشیده و کاملاً بهداشتی، برای تعویض لباس کارگران فراهم شود. 12-3-5 غذا خوری، محل اقامت و استراحت کارگران 12-3-5-1 در هر کارگاه ساختمانی باید محلهایی برای غذا خوری و همچنین محلهای مناسب کافی و مجزا برای اقامت و استراحت موقت کارگرانی که به دلیل دوری محل کار از محل سکونت آنها یا درخواست کارفــرما یا حسب وظیفه مجبور به اقامت در کارگــاه باشند، با وسایل و امکانات مورد نیاز فراهم شود.   12-3-6 نور و روشنایی 12-3-6-1 در کلیه کارگاههای ساختمانی، باید نور و روشنایی طبیعی و مصنوعی کافی و مناسب و درصورت لزوم وسیله روشنایی قابل حمل در محلهای کار، عبور و مرور، غذاخــوری، اقامت و استراحت کارگران فراهم شود.    12-3-7 تهویه 12-3-7-1 کلیه محلهای کار، اقامت، استراحت و غذا خوری کارگران باید به طور طبیعی یا مصنوعی تهویه شوند. به گونه ای که هوای کافی و سالم برای محلهای فوق فراهم شود.   12-4 وسایل حفاظت فردی 12-4-1 کلیات 12-4-1-1« وسایل حفاظت فردی » وسایلی است از قبیل کلاه ایمنی،کفش و پوتین ایمنی، ماسک تنفسی، نقاب و عینک حفاظتی،کمربند ایمنی، طناب مهار، طناب نجات، دستکش ایمنی، ساعدبند، چکمه و نیم چکمه لاستیکی و لباس ایمنی که کارگران، افراد خویش فرما و سایر کسانی که در کارگاه ساختمانی فعالیت و یا به دلیلی وارد کارگاه می شوند، باید متناسب با نوع کار خود، آنها را مورد استفاده قرار دهند. 12-4-1-2 کلیه وسایل حفاظت فردی باید از نظر کیفیت مواد مورد استفاده و مشخصات فنی ساخت، مورد تأیید مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران قرار گرفته و دارای مهر استاندارد مربوطه باشند. 12-4-1-3 کلیه وسایل حفاظت فردی باید به طور مستمر توسط اشخاص ذیصلاح بازرسی و کنترل شده و در صورت لزوم  تعمیر یا تعویض شوند تا همواره برای تأمین حفاظت کارگران آماده باشند. 12-4-1-4 کلیه وسایل حفاظت فردی که قبلاً مورد استفاده قرار نگرفته اند، باید قبل از اینکه در اختیار کارگران قرار گیرند، توسط اشخاص ذیصلاح کنترل و اجازه استفاده از آنها داده شود. 12-4-1-5در تهیه و کاربرد وسایل حفاظت فردی بایستی ضوابط مندرج در آیین نامه «وسایل حفاظت انفرادی » مصوب 21/12/1340 شورای عالی حفاظت فنی لحاظ گردد.   12-4-2 کلاه ایمنی1 12-4-2-1 در کلیه کارگاههای ساختمانی که در آنها احتمال وارد آمدن صدماتی به سر افراد در اثر سقوط فرد از ارتفاع یا سقوط وسایل، تجهیزات و مصالح و یا برخورد با موانع وجود دارد، باید از کلاه های ایمنی استاندارد استفاده شود.   12-4-3 کمربند ایمنی و طناب مهار 12-4-3-1 برای کارهایی از قبیل جوشکاری و سیم کشی و یا هر نوع کار دیگر در ارتفاعات، مانند دیوارها و پایه های بلند و به طور کلی هر محلی که امکان تعبیه سازه های حفاظتی برای جلوگیری از سقوط کارگران وجود نداشته باشد، باید کمربند ایمنی و طناب مهار از نوع استاندارد تهیه و در اختیار آنان قرار داده شود. 12-4-3-2 قبل از هر بار استفاده از کمربند ایمنی و طناب مهار، کلیه قسمتها و اجزاء آن باید از نظر داشتن خوردگی، بریدگی و یا هر گونه عیب و نقص دیگر مورد بازدید و کنترل قرار گیرد. 12-4-3-3 کارگران مقنی که در عمق چاه کار می کنند، باید مجهز به کمربند ایمنی و طناب مهار (طناب نجات) باشند. انتهای آزاد طناب مهار باید در بالای چاه در نقطه ثابتی محکم شود تا به محض احساس خطر، امکان بالا کشیدن و نجات کارگر وجود داشته باشد.   12-4-4 عینک و نقاب حفاظتی2 12-4-4-1 به هنگام جوشکاری، برشکاری، آهنگری، ماسه پاشی (سند بلاست)، بتن پاشی (شاتکریت) و نظایر آن که نوع کار باعث ایجاد خطرهایی برای صورت و چشم کارگران می شود، باید عینک و نقاب حفاظتی استاندارد مناسب با نوع کار و خطرهای مربوطه تهیه و در اختیار آنان قرار گیرد.   12-4-5 ماسک تنفسی حفاظتی3 12-4-5-1 در مواردی که جلوگیری از انتشار گرد و غبار، گازها و بخارهای شیمیایی زیان آور و یا تهویه محیط آلوده به مواد مزبور، از لحاظ فنی ممکن نباشد، باید ماسک تنفسی حفاظتی استاندارد مناسب با نوع کار، شرایط محیط و خطرهای مربوطه تهیه و در اختیار کارگران قرار داده شود. 12-4-5-2 ماسک تنفسی که مورد استفاده قرار گرفته است، قبل از اینکه در اختیار فرد دیگری قرار داده شود، باید با آب نیم گرم و صابون شسته و کاملاً ضدعفونی گردد. 12-4-5-3 ماسک های تنفسی را در مواقعی که مورد استفاده نمی باشند، باید در محفظه های در بسته نگهداری نمود.   12-4-6 کفش و پوتین ایمنی4 12-4-6-1 برای کلیه کارگرانی که هنگام کار پاهایشان در معرض خطر برخورد با اجسام داغ و برنده و یا سقوط اجسام قرار دارند، باید کفش و پوتین ایمنی استاندارد متناسب با نوع کار و خطرهای مربوطه تهیه و در اختیار آنها قرار گیرد. همچنین کارگرانی که در معرض خطر برق گرفتگی قرار دارند، باید دارای کفش ایمنی مخصوص عایق الکتریسیته باشند. 12-4-6-2 کفش ها و پوتین های ایمنی باید به راحتی قابل پوشیدن و درآوردن باشند و بند آنها به آسانی باز و بسته شود.     12-4-7 چکمه و نیم چکمه لاستیکی5 12-4-7-1 در عملیات بتن ریزی و در مواردی که کار ساختمانی الزاماً باید در آب انجام شود، به منظور حفاظت پای کارگران در مقابل بتن، رطوبت، آب، گل و...، باید به تناسب نوع کار، چکمه یا نیم چکمه لاستیکی استاندارد تهیه و در اختیار آنان قرار گیرد.   12-4-8 دستکش حفاظتی6 12-4-8-1 برای حفـاظت دست کارگرانی که با اشیـاء داغ و برنده و یا مواد خورنده و تحریـک کننده پوست، سر و کار دارند، باید دستکش های حفاظتی استاندارد و ساقه دار از جنس چرم، برزنت یا لاستیک (به تناسب نوع کار و خطرهای مربوطه) تهیه و در اختیار آنان قرارداده شود. کارگرانی که با دستگاه مته برقی و یا سایر وسایلی کار می کنند که قطعات گردنده آنها احتمال درگیری با دستکش آنان را دارد،نباید از هیچ نوع دستکشی استفاده نمایند. 12-4-8-2 به منظور حفظ جان کارگران برق کار که به هنگام کار در معرض خطر برق گرفتگی قرار دارند، باید دستکش عایق الکتریسته استاندارد تهیه و در اختیار آنان قرار گیرد.   12-4-9 لباس کار 12-4-9-1 در تمام محل های کار باید لباس کار تمیز و متناسب با نوع کار و خطرهایی که کارگر با آن مواجه است، در اختیار وی قرار گیرد. به علاوه لباس کار باید طوری تهیه شود که موجب بروز حادثه نشود و کارگر بتواند با آن به راحتی وظایف خود را انجام دهد. 12-4-9-2 لباس کار باید متناسب با بدن کارگر استفاده کننده بوده و هیچ قسمت آن آزاد نباشد. جیب های آن کوچک و تعداد آنها کم باشد. همچنین شلوار آن باید بدون دوبل باشد. 12-4-9-3 برای جوشکاری و مشاغل مشابه آن که کارگران در معرض پرتاب جرقه و سوختگی قرار دارند، باید لباس کار مقاوم در برابر جرقه و آتش استاندارد7 ، تهیه و در اختیار آنان قرار گیرد. 12-4-9-4 برای کارگرانی که در هوای بارانی و محیط های بسیار مرطوب کار می کنند، باید لباس کار ضدآب و سرپوش مناسب تهیه و تحویل گردد. 12-5 وسایل و سازه های حفاظتی 12-5-2 نرده حفاظتی موقت در کارگاه ساختمانی 12-5-1-1 نرده حفاظتی موقت حفاظی است قائم که باید برای جلوگیری از سقوط افراد در موارد مندرج در بند 12-2-3-1 که ارتفاع سقوط بیش از 120 سانتیمتر باشد نصب گردد. الف: ارتفاع نرده حفاظتی موقت از کف طبقه یا سکوی کار نباید از 90 سانتیمتر کمتر و از 110 سانتیمتر بیشتر باشد. همچنین ارتفاع نرده حفاظتی موقت راه پله و سطوح شیبدار نباید از 75 سانتیمتر کمتر و از 85 سانتیمتر بیشتر باشد. ب: نرده حفاظتی باید در فواصل حداکثر 2 متر، دارای پایه های عمودی بوده و ساختمان و اجزای سازه آن دارای چنان مقاومتی باشد که بتواند در مقابل حداقل صد کیلوگرم نیرو بر مترمربع و ضربه وارده در تمام جهات مقاومت نماید. به علاوه نرده باید مقاومت لازم را برای مواقعی که در معرض برخورد با وسایل نقلیه و سایر وسایل متحرک قرار می گیرد، داشته باشد. ج: در اجزای نرده حفاظتی نبایستی قسمت های تیز و برنده وجود داشته باشد.   12-5-2 پاخورهای چوبی 12-5-2-1 پاخور چوبی حفاظی است قرنیز مانند که باید در طرف باز سکوهای کار و سایر موارد منـدرج در بند 12-2-3-1 جهت جلوگیری از لغزش و ریزش ابزار کار و مصالح ساختمانی نصب گردد. پاخورها باید از چوب مناسب به ضخامت حداقل 5/2 سانتیمتر و به ارتفاع 15 سانتیمتر باشند. در صورت استفاده از ورق فلزی لبه های آن نباید تیز و برنده باشد.   12-5-3 راهرو سرپوشیده موقت 12-5-3-1 راهرو سرپوشیده موقت سازه ای است حفاظتی که به صورت موقت در پیاده روها یا سایر معابر عمومی برای جلوگیری از خطرهای ناشی از پرتاب شدن مصالح، وسایل و تجهیزات ساختمانی ایجاد می شود. الف: ارتفاع راهروی سرپوشیده نباید کمتر از 5/2 متر و عرض آن نیز نباید کمتر از 5/1 متر باشد مگر آنکه عرض پیاده روی موجود کمتر از آن باشد که در این صورت، هم عرض پیاده رو خواهد بود. ب: راهرو باید فاقد هرگونه مانع بوده و دارای نور کافی در تمام اوقات باشد. ج: سقف راهرو باید توانایی تحمل هرگونه ریزش و سقوط احتمالی مصالــح ساختمانی با حداقل مقاومت 700 کیلوگرم بر مترمربع را داشته باشد. به علاوه سایر قسمتهای آن نیز باید تحمل بار مذکور و نیروی وارده را داشته باشد. د: لبه های بیرونی سقف راهرو باید دارای دیواره شیب داری از چوب یا شبکه فلزی مقاوم به ارتفاع حداقل یک متر باشد. زاویه این حفاظ را نسبت به سقف می توان حداکثر 45 درجه به طرف خارج اختیار کرد. هـ: در صورت استفاده از تخته چوبی در سقف راهرو باید ضخامت آنها حداقل 5 سانتی متر بوده و به ترتیبی در کنار هم قرار گرفته باشند که از ریزش مصالح ساختمانی به داخل راهرو جلوگیری به عمل آید. به کار بردن مصالح غیر مقاوم مانند توری سیمی، گونی و از این قبیل ممنوع می باشد. در هر صورت باید تدابیری اتخاذ شود تا از ریزش هرگونه مواد و مصالح، آب و ضایعات از سقف و دیواره بیرونی راهروی سرپوشیده جلوگیری به عمل آید. و: اطراف راهروی سرپوشیده موقت که در مجاورت کارگاه ساختمانی قرار دارد، باید دارای حفاظ یا نرده ای به ارتفاع لازم مطابق مشخصات و ویژگیهای های مذکور در بخش 12-5-1 باشد.   12-5-4 سرپوش حفاظتی 12-5-4-1 ســرپوش حفاظتی، پوششی است حفاظتی، از قبیل توری فلزی یا تخته چوبی که برای جلوگیری از آسیب ناشی از اثر سقوط اشیا در دیواره اطراف ساختمان در حال احداث نصب می شود. سرپوش حفاظتی باید چنان طراحی و ساخته شود که در مقابل نیروهای وارده مقاوم بوده و در اثر ریزش مصالح یا ابزار بر روی آن خطری متوجه افراد، تجهیزات و مستحدثاتی که در زیر آن قرار دارند نگردد.   12-5-5 پوشش موقت فضاهای باز 12-5-5-1 کلیه پرتگاهها و دهانه های باز در قسمت های مختلف کارگاه ساختمانی و محوطه آن که احتمال خطر سقوط افراد را در بر دارند، باید تا زمان محصور شدن یا پوشیده شدن نهایی و یا نصب حفاظ ها، پوشش ها و نرده های دائمی و اصلی، به وسیله نرده ها یا پوشش های موقت به طور محکم و مناسب حفاظت گردند. 12-5-5-2 پوشش حفاظتی موقت باید دارای شرایط زیر باشد: الف: در مورد دهانه های باز با ابعاد کمتر از 45 سانتیمتر، تخته های چوبی با ضخامت حداقل 5/2 سانتیمتر. ب: در مورد دهانه های باز با ابعاد بیشتر از 45 سانتیمتر، تخته های چوبی با ضخامت حداقل 5 سانتیمتر. 12-5-5-3 برای جلوگیری از ریزش مصالح و ابزار و همچنین حفظ محیط زیست باید جداره خارجی ساختمان در دست احداث با استفاده از پرده های برزنتی یا پلاستیکی مقاوم پوشانده شود.    12-5-6 سقف موقت 12-5-6-1 برای سقف های موقت که به صورت سکوهای کار مورد استفاده قرار می گیرند، باید از تخته های چوبی با ضخامت 5 و عرض 25 سانتیمتر که محـکم به یکدیگر بستــه شده باشند، استفاده شود. به علاوه فاصـله تکیه گاه تخته ها نباید بیش از 250 سانتیمتر باشد.    12-5-7 تورهای ایمنی 12-5-7-1 در مواردی که نصب سکوهای کار و نرده های حفاظتی در ارتفاع بیش از 5/3 متر امکان پذیر نباشد، باید برای جلوگیری از سقوط افراد، از تورهای ایمنی با رعایت موارد زیر استفاده شود: الف: تورهای ایمنی باید در فاصله ای که سازندگان آنها مشخص نموده اند، نصب شود، به نحوی که ارتفاع سقوط احتمالی کارگران بیشتر از شش متر نباشد و در صورت سقوط، امکان اصابت آنها به اجسام سخت وجود نداشته باشد. ب: برپایی و نصب تورهای ایمنی، همچنین جمع آوری و برچیدن آنها باید توسط شخص ذیصلاح و با استفاده از کمربند ایمنی و طناب مهار صورت گیرد. این تورها قبل از استفاده و در مدت بهره برداری باید به طور مستمر توسط شخص ذیصلاح بازرسی و کنترل شوند. استفاده از تورهای فرسوده و آسیب دیده به هیچ وجه مجاز نمی باشد.   12-5-8 حصار حفاظتی موقت 12-5-8-1 حصار حفاظتی موقت سازه ای است موقتی که برای جلوگیری از ورود افراد متفرقه و غیر مسئول به داخل محدوده کارگاه ساختمانی ساخته و بر پا میگردد. 12-5-8-2 ارتفاع حصار حفاظتی موقت نباید از کف معابر عمومی و یا فضای مجاور آن کمتر از 190 سانتیمتر باشد. 12-5-8-3 حصار حفاظتی موقت باید در فواصل حداکثر 2 متر دارای پایه های عمودی بوده و ساختمان و اجزای آن بایستی با توجه به شرایط زیر طراحی، ساخته و برپا گردند. الف :بار طراحی برای محل های کم خطر 100 کیلوگرم بر متر مربع و یک بار متمرکز 100 کیلوگرمی در هر نقطه از اجزای افقی آن در نظر گرفته شود. ب:بار طراحی برای محل های عبور پر خطر و دارای احتمال برخورد خودروهای عبوری با حصار باید با توجه به ضوابط و مقررات فصل هفتم آئین نامه بارگذاری پل ها (حفاظت از وسایل نقلیه و تامین ایمنی عابران پیاده ) نشریه شماره 139 دفتر تحقیقات و معیارهای فنی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور انتخاب گردد. ج:تخته چوبی و یا سایر مصالحی که برای ساخت حصار حفاظتی موقت بکار می روند باید فاقد اجزا و یا گوشه های تیز و برنده باشند، تا در صورت تماس و یا برخورد عابرین با حصار برای آنها حادثه ای بوجود نیاید.   12-6 وسایل، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی   12-6-1 کلیات 12-6-1-1 وسایل، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی موضوع این فصل عبارتند از مواردی نظیر: الف: دستگاهها و وسایل موتوری بالابر (از قبیل انواع جرثقیل ، پمپ های بتن ثابت و متحرک، لیفتراک و آسانسور موقت ). ب: ماشین آلات خاکبرداری و گودبرداری (بیلهای مکانیکی، لودرها، بولدوزرها و از این قبیل) و وسایل نقلیه موتوری ویژه حمل و نقل مصالح ساختمانی (وانت ها، کامیونها و تراک میکسرها و از این قبیل). ج: وسایل و ماشین آلات الکتریکی و مکانیکی که در عملیات مختلف ساختمانی مورد استفاده قرار می گیرند، از قبیل دستگاههای نجاری، بتن سازی، جوشکاری، تهیه هوای فشرده، انواع پمپ ها، تهویه کننده ها، الکتروموتورها، مولدهای برق سیار، لرزاننده ها، دج برها، وسایل و ابزارهای دستی قابل حمل از قبیل مته، فرز، ساب و غیره. 12-6-1-2 در صورت استقرار وسایل، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی در معابر عمومی،این وسایل نبایستی در فاصله کمتر از 15 متر از تقاطع، قرار گیرد و همچنین نبایستی مانع از دیده شدن علایم راهنمایی و رانندگی شده و یا باعث محدودیتی در انجام وظایف سازمان آتش نشانی و سایر واحدهای خدماتی شود. 12-6-1-3 وسایل، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی باید در موارد ذیل توسط اشخاص ذیصلاح بازدید و کنترل گردیده و سپس مورد بهره برداری قرار گیرند. الف: قبل از استفاده برای اولین بار. ب: پس از هر گونه جابجایی یا تغییرات و تعمیرات اساسی. ج: در فواصل زمانی معین و مناسب، طبق دستورالعمل سازنده دستگاه. 12-6-1-4 کلیه رانندگان یا متصدیان ماشین آلات و تجهیزات ساختمانی باید آموزشهای لازم در مورد نحوه کار با این وسایل را طبق قوانین و مقررات مربوطه فراگرفته و دارای پروانه مهارت فنی یا گواهی نامه ویژه از مراجع ذیربط باشند. 12-6-1-5 قسمتهـای انتقـال دهنده نیروی ماشیـن آلات و تجهیزات ساختمانی از قبیل تسمـه ها، زنجیـرها، چرخ دنده ها، محورهای گردنده و به طور کلی کلیه قسمتهای متحرک ماشین آلات که امکان درگیری و ایجاد حادثه برای متصدی آن یا سایر افراد را داشته باشند، باید دارای پوشش یا حفاظ مناسب با استقامت کافی باشند. 12-6-1-6 قسمتهای داغ ماشین آلات و تجهیزات از قبیل لوله ها و خطوط انتقال بخار و گازهای خروجی و همچنین قسمتهای تیز و برنده ماشین آلات و تجهیزات که امکان برخورد یا تماس متصدی مربوطه یا سایر افراد با آنها وجود داشته باشد، باید محصور و یا با پوشش مناسب حفاظت گردند. 12-6-1-7 نصب، راه اندازی، تعمیر، آزمایش و تنظیم ماشین آلات و تجهیزات ساختمانی باید توسط اشخاص ذیصلاح انجام گیرد. 12-6-1-8 برای جلوگیری از آلودگی محیط زیست باید دستگاههای مولد برق، تهیه هوای فشرده و از این قبیل، مجهز به محافظ تعدیل صدا و دود باشند. 12-6-1-9به کار گرفتن ماشین آلات و تجهیزات ساختمانی در نزدیکی خطوط برق فشار قوی باید با رعایت مفاد بند12-2-4-8 صورت گیرد. 12-6-1-10قبل از شروع به تعمیر، نظافت و روغنکاری ماشین آلات باید آنها را خاموش نمود. 12-6-1-11تعمیر وسایل و تجهیزاتی که حاوی بخار یا هوای فشرده باشند، تا زمانی که بخار یا هوای فشرده آنها تخلیه و بی اثر نشده باشد، ممنوع است. 12-6-1-12وسایل و تجهیزات مکانیکی نباید در نقاطی نصب و مورد استفاده قرار گیرند که خطر لغزش دستگاه، ریزش دیوار محل خاک برداری و یا انفجار گازها و مواد قابل انفجار وجود داشته باشد. 12-6-1-13قبل از بکار گیری آن دسته از وسایل و تجهیزات فنی که نیاز به کنترل اتوماتیک فشار، درجه حرارت، ولتاژ، شدت جریان و غیره دارند، باید مراقبت کافی به عمل آید که ادوات کنترل در محل خود نصب و آماده کار باشند. به علاوه بر روی هر یک از وسایل و ادوات فوق باید ظرفیت بار مجاز، فشار مجاز و نظایر آن مشخص بوده و روزانه کنترل گردند. 12-6-1-14در محل های بسته ای که کارگران در آن مشغول به کار هستند، استفاده از ماشین آلات با موتورهای احتراقی و یا ماشین آلات تولید کننده هر نوع گرد و غبار ممنوع است مگر اینکه تهویه کافی در نظر گرفته شود.  12-6-1-15پوشش ها و زره کابلهای برق، لوله ها، بست ها، حفاظ ها و سایر قسمت های فلزی وسایل، تجهیزات و ماشین آلات برقی که مستقیماً تحت فشار برق نیستند، باید به منظور جلوگیری ا ز بروز خطرات احتمالی، اتصال زمین مؤثری داشته باشند. 12-6-1-16سیم های اتصال زمین باید دارای ضخامت کافی و در نتیجه مقاومت کم باشند تا جریان برق احتمالی را که بر اثر از بین رفتن یا خراب شدن روکش عایق سیم های داخلی دستگاه و ایجاد اتصال بدنه به وجود می آید، به خوبی به زمین هدایت نمایند. ضمناً در نقاطی که احتمال آسیب دیدن سیم های اتصال زمین وجود دارد، باید آنها را با وسایل و پوشش های مطمئن حفاظت نمود. 12-6-1-17تجهیزات و وسایل حفاظت و کنترل برق، از قبیل کلیدهای قطع و وصل، کلیدهای خودکار، فیوزها و همچنین تابلوهای برق و تخته کلیدها، باید با رعایت مقررات مبحث طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمانها (مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمانی ایران) نصب و مورد استفاده قرار گیرند. 12-6-1-18در بکارگیری وسایل، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی، باید ضوابط مندرج در آیین نامه های زیر لحاظ گردد: الف: آیین نامه « حفاظت در مقابل خطرات وسایل انتقال نیرو » ب: آیین نامه « ایمنی تأسیسات الکتریکی با اتصال زمین » ج: آیین نامه « حفاظتی صنایع چوب » د: آیین نامه « حفاظتی ماشین سنگ سمباده » هـ: آیین نامه و مقررات « حفاظت در ریخته گری، آهنگری و جوشکاری » و: آیین نامه « حفاظتی تأسیسات و وسایل الکتریکی در کارگاهها » ز: آیین نامه « حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیا در کارگاهها »    12-6-2 دستگاهها و وسایل موتوری بالابر 12-6-2-1 دستگاهها و وسایل موتوری بالابر، عبارتند از کلیه وسایل و تجهیزات ثابت و متحرک موتوری که برای بالا بردن، پایین آوردن، جابجـایی و نصب قطعات و مصـالح، وسایل و تجهیزات ساختـمانی مورد استفاده قرار می گیرند، از قبیل انواع مختلف جرثقیلهای ثابت و متحرک، آسانسورهای موقت و نظایر آن. 12-6-2-2 کلیه قسمتهای تشکیل دهنده دستگاهها و وسایل بالابر و اجزاء آنها (شامل قطعات اصلی، اتصالات، کابلها، زنجیرها، قلاب های بلند کننده، مهارها، پایه ها، پی ها، تکیه گاهها، ریلها، کابین ها و غیره) باید با رعایت اصول و قواعد فنی و دستورالعمل ها و توصیه های سازندگان آنها توسط اشخاص ذیصلاح نصب و آماده به کار شوند. 12-6-2-3 هر وسیله بالابر دارای ظرفیت بار مجاز و همچنین سرعت کار مطمئن و مشخصی است که باید این مشخصات بر روی تابلویی درج و در محل مناسبی بر روی دستگاه نصب شود. باری که حمل می شود و سرعت کار بالابر، به هیچ وجه نباید از ظرفیت بار و سرعت کار مطمئن آن بیشتر باشد. 12-6-2-4 کلیه پیچ و مهره ها در دستگاه بالابر باید به ترتیبی باشند که طول پیچ به اندازه کافی بوده و در صورت لزوم، بتوان مهره ها را آچارکشی و محکم نمود. همچنین پیچ و مهره های قطعات متحرک باید دارای واشرهای فنری باشند تا از شل شدن مهره ها جلوگیری به عمل آید. همچنین اتصال قطعات بالابرهای معمول ساختمانی باید به طریقی باشد که از حرکت جانبی دستگاه جلوگیری شود. به علاوه لازم است کلیه دستگاههای بالابر دارای سیستم قطع کننده برای مواقع اضطراری به خصوص سیستم قطع کننده خودکار برای متوقف نمودن قلاب در فاصله حداکثر 20 سانتیمتری از قرقره وینچ باشد. 12-6-2-5 متصدی دستگاهها و وسایل بالابر همزمان با کار بر روی دستگاه مورد نظر، حق انجام کار دیگری را ندارد. به علاوه کابین و محل کار متصدی دستگاهها و وسایل بالابر (به استثنای قرقره های برقی) باید: الف: دارای سقف محکم و مطمئن باشد تا متصدی از خطر احتمالی سقوط اجسام بر روی سقف محفوظ بماند. ب: به ترتیبی باشد که متصدی میدان دید کافی در اطراف خود برای انجام عملیات داشته باشد. ج: به وسیله ارتباط صوتی با خارج از کابین جهت دریافت پیام و همچنین وسیله اطفاء حریق مجهز باشد. 12-6-2-6 قلاب دستگاهها و وسایل بالابر باید مجهز به شیطانک باشد تا مانع جدا شدن اتفاقی بار از آن گردد. همچنین حداکثر باری که می توان به وسیله آن بلند نمود، به طور واضح بر روی آن حک شده باشد. 12-6-2-7 میزان حداکثر بار مجاز زنجیرها، کابلها و سایر وسایل بستن و بلند کردن بار باید بر روی پلاک فلزی درج و در محل مناسبی بر روی دستگاه نصب و مفاد آن دقیقاً رعایت گردد. 12-6-2-8 دستگاههای بالابر ثابت از قبیل جرثقیل های برجی (تاور کرین ها) و آسانسورهای موقت باید به طور مطمئن در محل نصب خود مهار گردند. در مورد تاور کرین ها، استحکام و مقاومت زمین محل استقرار دستگاه، قبل از شروع عملیات نصب و مونتاژ باید مورد بررسی قرار گیرد. همچنین نحوه مهار این دستگاهها باید به ترتیبی باشد که در مقابل حداکثر نیروی باد و طوفان در محل، مقاومت کافی داشته باشند. 12-6-2-9 قسمت های مختلف دستگاهها و وسایل بالابر باید طبق برنامه ذیل مورد بازدیدهای دوره ای یا معاینه فنی و آزمایش قرار گیرند. الف: بازدید روزانه قلابها، حلقه ها، اتصالات، چنگکها، کابلها، زنجیرها و به طور کلی تمام لوازمی که برای بستــن و بلنــد کردن بار مورد استفــاده قرار می گیــرند، از نظـر فرسودگی، خوردگی، شـکستگی، ترک خوردگی و هر نوع عیب و ایرادهای ظاهری دیگر، توسط متصدی و مسئول دستگاه. ب: بازدید فنی کلیه قسمتهای دستگاه، هفته ای یک بار، توسط شخص ذیصلاح. ج: معــاینه فنی و آزمایش کلیه قسمتهای دستگاه توسط شخص ذیصلاح و صدور گواهینامه اجازه کار، هر 12 ماه یک بار و همچنین قبل از استفاده برای اولین بار و یا پس از هرگونه جابجایی و نصب در محل جدید. 12-6-2-10 کلیه تعمیرات اساسی و تعویض قطعات و لوازم اصلی که بر روی دستگاه بالابر انجام می شود، باید در دفتر ویژه ای ثبت و توسط شخص ذیصلاح امضاء گردد. این دفتر همراه با گواهینامه های اجازه کار موضوع بند 12-6-2-9 ج، باید حسب مورد نزد مالک و کارفرمای دستگاه بالابر نگهداری و در هنگام لزوم ارائه گردد. 12-6-2-11 رانندگان یا متصدیان دستگاهها و وسایل بالابر باید دارای شرایط زیر باشند: الف: از لحاظ جسمی و روانی در سلامت کامل بوده و دارای گواهینامه بهداشتی از مراکز مورد تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشند. ب: دوره آموزشی لازم را طی نموده و دارای گواهینامه مربوطه و پروانه مهارت فنی باشند. ج: در مورد جرثقیل متحرک (نصب شده بر روی کامیون)، علاوه بر شرایط فوق، داشتن گواهینامه رانندگی مربوط، طبق ضوابط و مقررات راهنمایی و رانندگی نیز الزامی است. 12-6-2-12 هر دستگاه بالابر علاوه بر  متصدی یا راننده، باید دارای یک نفر کمک متصدی یا علامت دهنده نیز باشد. این شخص باید در مورد نحوه علامت دادن با دستها یا وسایل هشدار دهنده و نوع علائم مشخصه و یکنواخت، آموزش لازم را دیده باشد. 12-6-2-13 محل استقرار و مسیر حرکت دستگاههای بالابر باید قبلاً به طور دقیق بازدید و بررسی شود تا در موقع حرکت و کار، خطری از طریق نشست زمین، برخورد با سایر جرثقیل ها و بالابرها، کابلهای برق یا تأسیسات و بناهای موجود و یا سقوط در محل های حفاری شده و غیره، پیش نیاید. 12-6-2-14 از روی معابر و فضاهای عمومی مجاور کارگاه ساختمانی نباید هیچ باری به وسیله دستگاههای بالابر عبور داده شود و چنانچه انجام این کار اجتناب ناپذیر باشد، باید با رعایت مفاد بند 12-2-2-1 این معابر و فضـاها با استفـاده از وسایل مناسب محصـور، محـدود و یا مسـدود گردیده و همچنیـن علائم هشدار دهنده موثر از قبیل تابلوها، پرچمهای مخصوص یا چراغهای چشمک زن به کار برده شود. 12-6-2-15 رانندگان یا متصدیان دستگـاهها و وسایل بالابر در مواقع کار کردن دستگاهها و یا هنــگام آویزان بودن بار، مجاز به انجام کار دیگر و رها کردن دستگاه نمی باشند. 12-6-2-16 جابجایی و حمل کارگران و افراد با وسایل بالابرنده بار ممنوع می باشد. 12-6-2-17 در حین انجام کار، راننده یا اپراتور دستگاه بالابر و افراد کمکی و علامت دهنده، مجاز به خوردن، آشامیدن و استعمال دخانیات نمی باشند. 12-6-2-18 در هنگام باد و طوفان شدید باید از کارکردن با دستگاهها و وسایل بالابر خودداری نمود و نیز در چنین مواقعی باید بازوی جرثقیلهای برجی (تاور کرین) در حالت آزاد قرار گیرد. افزایش ارتفاع تاور کرین بایستی در هوای مناسب و با رعایت ایمنی کامل و بدون توقف تا ارتفاع مورد نظر انجام شود. 12-6-2-19 بار باید به طور آهسته و ملایم جابجا و بالا و پایین آورده شود، به طوری که در شروع بلند کردن یا در حین پایین آوردن و توقف، ضربه ای به دستگاه وارد نشود و کنترل آن نیز برای اپراتور به راحتی امکان پذیر باشد. 12-6-2-20 در زمان استقرار جرثقیل های متحرک، باید از استحکام تکیه گاه جک و عدم احتمال وجود چاه با یک گردش آزمایشی دکل، اطمینان حاصل گردد. 12-6-2-21 جام (باکت)، زنبیل یا هر گونه وسیله حمل بار، باید متناسب با نوع بار و ظرفیت بالابر انتخاب و دارای تعادل باشد. 12-6-2-22در بکارگیری دستگاهها و وسایل موتوری بالابر، باید ضوابط مندرج در آیین نامه « حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاهها » رعایت شود.   12-6-3 وسایل موتوری نقل و انتقال، خاکبرداری و جابجایی مصالح ساختمانی 12-6-3-1 این وسایل شامل ماشین آلات و دیگر وسایل موتوری است که برای جابجایی مصالح، خاک و ضایعات ساختمانی و همچنین در گودبرداری و تخریب در عملیات ساختمانی، مورد استفاده قرار می گیرند. 12-6-3-2 در موقع کار با وسایل فوق الذکر، باید قبل از شروع کار روزانه، ترمز، جعبه فرمان، لاستیک، چراغ، بوق، برف پاک کن و سایر قسمتهای عمل کننده، مورد بازدید و بررسی قرار گیرند تا از سالم و آماده به کار بودن قسمتهای مذکور اطمینان حاصل شود. ترمزها باید به نحوی تعمیر و نگهداری شوند که وسایل موتوری یاد شده با ظرفیت کامل بار، در کلیه مسیرهای ناهموار و شیبدار کارگاه ساختمانی، قابل کنترل باشند. 12-6-3-3 در کارگاههایی که از وسایل موتوری خاکبرداری و جابجایی مصالح ساختمانی استفاده می شود، باید راههای ورود و خروج مطمئن، بی خطر و مناسب برای آنها ایجاد گردد.همچنین برای مقابله با خطرهای ناشی از حرکت وسایل یاد شده، لازم است علائم و وسایل هشدار دهنده مناسب، مخصوصاً در مواقع حرکت به سمت عقب فراهم شود. 12-6-3-4 بارگیری بیش از ظرفیت مجاز وسایل موتوری یاد شده ممنوع است. کلیه بارها باید با وسایل ضروری از قبیل زنجیر، کابل، طناب، توری، چادر برزنت و نظایر آن محکم به بدنه وسیله نقلیه بسته شود، تا مانع از سقوط و ریزش احتمالی آنها گردد و نیز با نصب علائم هشدار دهنده و آگاه کننده نظیر چراغ چشمک زن یا پرچم قرمز از بروز هرگونه حادثه جلوگیری شود. 12-6-3-5 در موقع بارگیری وسایل نقلیه موتوری به وسیله جراثقال و امثال آن باید کلیه سرنشینان، وسایل مذکور را ترک کنند، مگر اینکه کابین راننده با ورقهای فلزی مقاوم تقویت و محافظت شده باشد. 12-6-3-6 جهت جلوگیری از سقوط افراد به داخل قیف های تغذیه شونده مواد و مصالح ساختمانی بایستی تدابیر لازم اتخاذ گردد. 12-6-3-7 در موقع توقف (پارک) وسایل موتوری خاکبرداری از قبیل بلدوزر، لودر، بیل مکانیکی و... باید تیغه آنها روی زمین قرار داده شود. 12-6-3-8 در شرایطی که به دلیل سستی بستر یا ازدیاد شیب آن احتمال به خطر افتادن تعادل وسیله موتوری وجود دارد باید قبل از شروع عملیات اقدامات ایمنی و حفاظتی به عمل آید. 12-6-3-9 در موقع تخلیه یا بارگیری وسایل موتوری در محیطهای بسته، باید تهویه لازم و کافی صورت گیرد. در غیر این صورت باید موتور آنها خاموش شود. 12-6-3-10 در مورد ماشیـن آلات و تجهیزات ساختمانی علاوه بر رعـایت مقــررات مندرج در فصـل سوم آیین نامه حفاظتی کارگاههای ساختمانی، رعایت دستورالعملهای ایمنی سازنده دستگاههای مذکور نیز الزامی است.